Al het typische van Ierland is terug te vinden in Ballina. Het ligt aan een groene rivier, is omgeven met dito heuvels en heeft een klein, gezellig centrum met kleurig beschilderde gevels. Zo bezien wekt het geen verbazing dat juist uit dit plaatsje de vorige president, Mary Robinson, vandaan komt.

De plaatselijke visvereniging nodigt Mony spontaan uit om te poseren met vers gevangen zalm en de plaatselijke apotheek is goed voorzien, zodat mijn neus in no time weer open is.

Sligo daarentegen komt over als een architectonisch mengelmoesje van oude en nieuwe gebouwen. Het beeld van Yeats staat voor het gebouw van zijn sponsor en voor de rest is er weinig dat ons bij is gebleven.

In Donegal is in de stromende regen het jaarlijkse stadsfeest aan de gang. De Diamond, het driehoekige plein staat vol met podia en het is er poepiedruk.

Wij komen ’s avonds uit op de begraafplaats langs de rivier de Eske. De foto’s kunnen zo als stills opgenomen worden in een gotische horrorfilm. Slapen doen we die nacht weinig, want het klopt dat Ieren opstaan op de dag dat ze naar bed gaan.

Donegal, graveyard

Ierland kent maar liefst vier Nobelprijswinnaars voor de literatuur. Eén van hen was William Butler Yeats, een invloedrijke dichter die tegenwoordig in Ierland even vaak gelezen wordt als in Nederland Vestdijk. Volgens onze gids liet hij zich op late leeftijd injecteren met  apenklieren en dat wekte mijn nieuwsgierigheid. Een genie kan zich permitteren enigszins excentriek te zijn, maar dit?

In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw trokken op het platteland, inclusief Dublin, nog ouderwetse kwakzalvers rond die beweerden het geheim van de eeuwige jeugd te verkopen: apenklieren. In werkelijkheid betrof het vaak gedroogde of gestampte geitenballen. Een ingrediënt dat volgens diverse geraadpleegde websites vandaag de dag nog steeds zit in de cocktail met de naam ‘screaming orgasm’.

De biograaf van Keats formuleert het wat omzichtiger. Zo was sprake van een gediplomeerd chirurg en zou het gaan om een sterilisatie met als doel zijn sexuele en creatieve viriliteit te stimuleren. Yeats zou dit hebben afgekeken van Freud, de uitvinder van onder meer penisnijd.

"Soprano's, eat your heart out"

En daar stonden ze dan op 1 juli 1690: 36.000 Williamieten en 25.000 Jacobieten. Het grootste aantal soldaten ooit op een Iers slagveld. Op het spel stonden de Engelse kroon, wel of geen Franse dominantie in Europa en de strijd tussen katholiek en protestant. Volop glorie en heroïek met vandaag de dag nog dagelijks tien rondleidingen op de weilanden.

William, oftewel de protestante Hollandse stadshouder Willem III, was getrouwd met de dochter van Jacob, de katholieke koning Jacobus II van Engeland. William won en volgens de oudere geschiedenis brak hierdoor de gouden eeuw van Ierland aan. Pas onder impuls van de Franse revolutie brak de religieuze (?) strijd tussen protestant en katholiek na een klein honderd jaar weer uit.

Terug naar het slagveld van 1690. Zoals gezegd speelden daar drie belangen. Dat maakt het al ingewikkeld en dat blijkt uit het feit dat de veldslag een jaar van te voren was voorbereid. Het zoeken was alleen nog naar een goede locatie en uiteraard zoveel mogelijk manschappen.

Eén van de aanstichters van de oorlog was de Franse koning Lodewijk de veertiende, een katholiek. Het was een merkwaardige oorlog want aan de zijde van de protestante Willem vochten drieduizend Franse hugenoten. De katholieke Ieren vochten mee namens de eveneens (kortstondig katholieke) Engelsen, terwijl het Vaticaan hoopte dat Jacob won omdat ze Lodewijk niet kon luchten of zien. Last but not least beschikten beide partijen over aardig wat huurlingen die het niets uitmaakten voor wie ze vochten.

Graf van de onbekende ....