De voetbalklassieker Feyenoord – Ajax is al meer dan 150 keer gespeeld. De eerste keer in oktober 1921 toen Ajax aanvankelijk won met 2-3, maar na afloop tekende Feyenoord protest  aan tegen het eerst doelpunt van Ajax omdat een van de lat omlaag stuitende schot de lijn niet gepasseerd zou hebben. De NVB gaf Feyenoord gelijk en de eerste Feyenoord-Ajax gaat de boeken in met een gelijkspel 2-2.

Uitzicht vanaf stadswallen Derry

Niettemin staat deze eerste ontmoeting onder de Ajax-aanhang te boek als de eerste uitoverwinning van de Amsterdammers. Het heeft ertoe geleid dat een honderdtal supporters van de fanatieke Ajax-aanhang jaarlijks een bedevaart maakt van het centraal station van Rotterdam  naar de Kromme Zandweg, de plek waar de voorloper van de Kuip stond.

Op iedere derde zondag van oktober trekt een klein legioen Ajax-supporters uitgedost in de clubkleuren uitermate luidruchtig door het  centrum van 010 en de daaropvolgende woonwijken. Naast het clublied van Ajax worden ook de bekende voetbalklassiekers gezongen. Om klokslag 12.00 uur leest de leider een lijst voor met duizend mislukte Feyenoord-spitsen. Nog niet duidelijk is of deze dit jaar eindigt met  Charisteas.

In het verleden heeft deze herdenkingstocht diverse malen geleid tot ernstige rellen tussen de Ajax-aanhangers en de eveneens aangetreden Feyenoord-supporters. Berucht zijn de 13 doden in 1983 toen Johan Cruyff voor Feyenoord uitkwam of 1976 toen een bejaard echtpaar uit 020 het leven liet. Sinds de rellen van ’83 worden de Ajax-supporters stelselmatig begeleid door twee ME-pelotons. Op verzoek van de omgeving en de nabestaanden houdt de groep op met zingen als de slagvelden van ’76  en ’83 worden gepasseerd.

Bogside van Londonderry, berucht van Bloody Sunday

Vandaag staat Derry op het programma. In het nog niet zo ver verleden bloedig strijdtoneel van katholieken en protestanten. Misschien wel de enige plek in West-Europa waar de afgelopen jaren en eeuwen religie de aanleiding was voor een (burger)oorlog. Zo dachten wij.

Nee hoor, dat is iets wat vooral de buitenlandse media jullie willen laten geloven. De gids uit Derry heet Michael, is begin dertig, en doet ons op de vroege ochtend verbaasd staan.

 In de zeventiende eeuw zou je de religieuze verschillen als aanleiding kunnen beschouwen voor de eeuwenoude strijd tussen de protestante en katholieke Noord-Ieren. Maar daarna gaat het om macht en onderdrukking, het bekende liedje.

De Engelsen plunderen en bezetten het karige Ierland. De Ieren slaan met ups en downs terug. Tot de dag van vandaag wil de IRA een verenigd Ierland, maar dat zit er niet in. En daarom heeft de IRA verloren, zo verkondigt de grootste politieke protestante partij, de DUP, van dominee Paisley.

 Het is een godswonder dat de strijders van weleer nu gebroederlijk de Noord-Ierse regering vormen, hoewel de bruidschat van ruim vijftig miljard euro van Gordon Brown en Tony Blair veel goedmaakt.

Net als de rest van de wereld hebben de Noord-Ieren op dit moment de economie mee. Dit maakt het voor de kersverse regering wat gemakkelijker om de middelen te (her)verdelen, want daar is het allemaal om te doen: een rechtvaardige verdeling van welvaart.

 Zal de vlam weer in de plan slaan als de wereldeconomie gaat haperen? En gaat dit ook niet op voor de wereld buiten Noord-Ierland? Hoe ziet de wereld eruit als de opkomende middenklasse van India en China ook een auto, magnetron en koelkast heeft? Zal in tijden van werkloosheid de wakkerste ochtendkrant van Nederland dan afgeven op de macht van de ongelovige Chinezen of de Hindoestaanse dreiging?

  Terwijl ik uitkijk op Bogside troost ik me met de gedachte dat we veel hebben geleerd van de geschiedenis, zodat die zich niet hoeft te herhalen. Toch?

Bishop Street; straat die tijdens de Troubles het meest gebombardeerd was

Patrick McAllister is een boegbeeld. Hij is één van de pijlers van de Ierse gemeenschap in Chicago en weet als één van de weinigen hoe de Chicago River op St. Patrick’s day groen moet kleuren. Volgend jaar, op zijn 82e verjaardag zal hij het geheim doorgeven aan zijn oudste zoon. Eerder hoeft niet, want hij voelt zich nog zo sterk als een os. Sterk gezond Iers bloed stroomt door zijn aderen en volgens zijn artsen heeft zijn lichaam de leeftijd van een vijftiger.

Vorig jaar op St. Patrick’s day had hij dan ook eigenhandig die homo’s en lesbo’s verwijderd die de parade tegenhielden. Volgens de katholieke kerk is het een doodzonde en in zijn beleving bestaan ze niet. Tien jaar geleden had hij de Amerikaanse rechten gekocht voor de shamrock, het Ierse klavertje. Bovendien had hij het monopolie op Iers sodabread dat exclusief op St. Patrick’s day wordt verkocht.

Zijn familie en vrienden zeggen dat hij een self made man is. Met alleen lagere school had hij zich opgewerkt tot hoofdaannemer en op zijn vijfendertigste deed hij zijn eerste overname. Enkele jaren geleden kreeg hij de onweerstaanbare drang om zijn stamboom uit te pluizen. Dat moeilijke woord voor stamboomonderzoek gebruikte hij niet en eigenhandig was hij tot de conclusie gekomen dat zijn voorouders uit Derry, Noord-Ierland kwamen.

Het was zijn vliegangst die hem al die jaren parten had gespeeld. Maar nu – op zijn 81e – had hij deze proef doorstaan en toverde zijn aardigste glimlach tevoorschijn voor de jongeman achter de toonbank van het Tourist Centre in hartje Londonderry.

Via een scheepslogboek had hij ontdekt dat zijn verste voorvader in 1724 van Derry naar Boston was gekomen. De jongeman keek hem vorsend aan en vroeg nogmaals naar zijn achternaam. De vier woorden die hij vervolgens uitsprak deed zijn hart overslaan. McAllister vroeg hem ze te herhalen. Daarna vroeg hij om een stoel en een glas water.

Stadswallen Londonderry

St. Columb’s Cathedral
(kan ook als vesting dienst doen)

Toen hij het glas water op had vroeg hij de jongen of hij het zeker wist. Hij knikte en zei dat hij voor 99,9% zeker was. McAllister was één van de zes namen die pas sinds 1724 en later in Derry opdoken. Zijn voorvader was – net als het gros van de Ieren – geëmigreerd vanuit Schotland om de Penal Laws te ontduiken; Engelse strafwetten die op niet zachtzinnige wijze de niet-Engelsen onder de duim moesten houden.

Een voorzichtige glimlach verscheen op zijn gezicht toen hij tegen de jongeman zei dat hij ‘thank the Lord’ nog steeds van katholieke voorvaders afstamde. Hij zag dat het gezicht van de jongen betrok. Nee, hij wilde niet nog een glas water. Say it! Say it! De jongen staarde naar zijn schoenen en zei dat McAllister en McEwen namen zijn van Schotse protestante presbyterianen.

Hij zag hoe de oude man in enkele seconden asgrauw werd. Daarna barstte hij uit in een onbedaarlijke huilbui die volgens de jongen, nu onze gids in Londonderry, tot op de dag van vandaag voortduurt.

Hij was zestien toen hij honderdtwintig kilo explosieven in een prullenbak het gemeentehuis van Londonderry binnensmokkelde. En afstak. Amper vier dagen na de eerste bomaanslag door de IRA op hetzelfde gemeentehuis. Het was 1972 en er was een burgeroorlog aan de gang in dit historische plaatsje aan de Foyle.

Dertien jaar later – na zijn gevangenisstraf, mede voor de aanslag op een Brits soldaat – werd hij voor Sinn Fein gekozen als gemeenteraadslid van Londonderry. Het was de eerste keer dat hij terugkeerde in het gemeentehuis en met een stoïcijns gezicht begon hij zijn beëdiging met de woorden:

‘last time I was here I nearly bommed the place.’

Gerry Doherty is zijn naam. Tijdens zijn IRA-periode stond hij ook bekend als Mad Dog en toen hij werd gekozen als gemeenteraadslid was het de huidige vice-premier van Sinn Fein, Martin McGuinness, die hem op zijn schouders tilde.

Maar toch was zijn politieke carrière geen succes en keerde hij na vier jaar terug als ambtenaar. In hetzelfde gebouw dat hij probeerde op te blazen werd hij hoofd Veiligheid.

Intussen was hij in zijn vrije tijd een verdienstelijk amateurtoneelspeler geworden en lonkte een nieuwe carrière. En met succes. In 2004 speelde hij in een korte film de rol van een onbuigzame Ierse boer die niet goed weet hoe hij en zijn dochter het overlijden van hun echtgenoot en moeder kunnen verwerken .Nota bene een Britse soldaat zorgt voor soelaas.

Stadswal Londonderry