Fragment van het spiksplinternieuwe
 stadspark van Newry

Ierland is de afgelopen twintig jaar welvarender geworden. Kunst, hoor je een cynicus zeggen: met subsidies van de EU en lage belastingen voor (met name Amerikaanse) multinationals kom je een heel eind. De subsidies zijn inmiddels teruggebracht, net als veel belastingvoordelen. Toch blijft het goed gaan met de economie en heeft een beetje Ier tegenwoordig een eigen huis, een vaste baan, merkkleren en nog geld over voor een tripje naar bijvoorbeeld Amsterdam.

Is het groeiende toerisme de reden van dit Ierse Wirtschaftswunder? Op grote billboards stelt de overheid Mony en mij immers gerust dat alle Ieren vriendelijk tegen de toeristen moeten zijn, want anders verwordt de Keltische tijger tot een ‘celtic kitten’?

Neen, de belangrijkste reden voor de Ierse groei is de leeftijd van de Ieren oftewel de demografie, zij het in combinatie met de pil en condooms. Dit kun je meten met de ‘afhankelijkheidsratio: hoeveel niet-werkenden (‘de afhankelijken’) zijn er ten opzichte van de werkenden?

We beginnen vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Ierland kende nauwelijks een babyboom, simpelweg omdat de Engelsen het te druk hadden met hun eigen wederopbouw. En dat is bijzonder omdat tot 1979 voorbehoedsmiddelen in Ierland verboden waren. Dit leidde tot een vergrijzende beroepsbevolking: in de jaren zestig waren er op tien niet-werkers veertien werkers. En dat betekent dat de Ierse overheid  een groot deel van haar schaarse budget moest inzetten aan het allerjongste en het oudste deel van de bevolking.

Tot in de jaren zeventig bestond een gemiddeld Iers gezin uit vier kinderen. Na de legalisering van de pil en condooms werd dat minder dan twee. Op dit moment bestaat het gros van de beroepsbevolking uit die vier kinderen uit de jaren zestig en zeventig, gevolgd door de broekies van na 1979. Kinderen en oudjes zijn letterlijk in de minderheid, want de Ierse afhankelijkheidsratio is dat er voor 10 afhankelijken 22 werkers zijn: het hoogste ooit.

En dat komt mooi uit in een tijd met economische voorspoed, zodat Ierland door zijn  samenstelling van de bevolking als het ware dubbel profiteert van de wereldgroei.

Dunluce Castle

De Giant’s Causeway heeft iets onnatuurlijks. En dat is vreemd, want de 37.000 basaltblokken zijn juist door de natuur gevormd. Het zijn bijna allemaal symmetrische vijfhoekige zuilen en lijken eerder het resultaat van een uit de hand gelopen kunstexperiment van een megalomane kunstenaar.

De basaltblokken zijn ontstaan door een vulkaanuitbarsting van zestig jaar geleden. De lava stolde destijds heel snel en kromp tot zijn huidige hoekige vorm. Pas in 1693 werden ze ‘ontdekt’ door een priester die ze letterlijk op de kaart zette.

Het meisje in dit verhaal wordt aangeduid als X. X wordt op veertienjarige leeftijd begin 1992 verkracht door de buurman en blijkt daarna zwanger te zijn. Ze gaat door een hel en wil uit het leven stappen. Uiteindelijk besluiten haar ouders om – illegaal – naar Engeland te gaan voor een abortus. Illegaal, want abortus is in het katholieke Ierland wettelijk verboden.

De moeder zoekt gerechtigheid als ze aan de politie vraagt of het DNA van de te verwijderen foetus in de rechtbank als bewijs mag dienen tegen de buurman. Dit komt een ultrakatholieke officier van justitie ter ore, een zekere Harry Whelehan, en hij vraagt de rechter om de abortustrip naar Engeland te verhinderen via huisarrest.

Een hogere rechter beslist anders, met als reden dat het leven van meisje X in gevaar is. Ze wil immers zelfmoord plegen. Intussen demonstreren driehonderd studenten in de straten van Dublin en scanderen ze de telefoonnummers van abortusklinieken in Engeland. Zelfs deze telefoonnummers waren niet publiekelijk bekend in Ierland. Een grote Ierse krant opent in die dagen met de kop ‘waar is Ierland in Godsnaam mee bezig?

Onder druk van de media en daarna de bevolking wijzigt het kersverse Ierse parlement de grondwet op twee plaatsen. Informatie over de ins en outs van abortus en buitenlandse abortusklinieken zijn vanaf 1992 openbaar. Abortus als het leven van de moeder op het spel staat is tot de dag van vandaag echter wettelijk niet toegestaan.