 |
Water hamsteren |
|
|
|
Water hamsteren |
|
|
Elke dag werd ons schuldgevoel groter. Zeker na Petra toen we zowel ’s ochtends als ’s avonds douchten. We stonden er nog geen vijf minuten onder en uit de douchekop van praktisch elk hotel kwam een klein straaltje. Water is schaars in Jordanië. Heel schaars.
De VN heeft uitgerekend dat een mens per jaar over minstens 1.000 m3 water moet beschikken. Om te drinken en te wassen. Soms is dat geen enkel probleem. In Suriname (de nummer vier van de ranglijst) heeft een inwoner jaarlijks bijna 300.000 m3 tot zijn beschikking. Het droogste land in de wereld is overigens Koeweit met slechts 10 m3 per persoon. Jordanië scoort niet veel beter en zit op 180 m3 per persoon. |
Stuwmeer en -dam van Wadi Al Mujib, |
|
|
Een Jordaans gezin krijgt twee keer in de week water uit de kraan. Hetzelfde pielenstraaltje dat dagelijks uit onze douchekop komt wordt door ieder gezin meteen gehamsterd in een waterreservoir. Het is een knappe prestatie dat er überhaupt water is. Het land bestaat immers voor het gros uit woestijn, jaarlijks valt er minder dan 200 mm en de vochtigheidsgraad licht zes keer lager dan die in Nederland. Bijna zeventig procent van het water gaat naar de landbouw. Wist je dat de productie van een kilo rundvlees bijvoorbeeld 5000 liter water vergt?
Waar haalt Jordanië zijn schaarse water vandaan? Je zou drie bronnen kunnen aanwijzen. |
|
Water uit de lucht Het stuwmeer van Wadi el Mujib is één van de grootste uit het Midden-Oosten. Haar belangrijkste bron is regenwater. Het stuwmeer ligt in het laagst gelegen rivierdal én natuurreservaat ter wereld. In de zomer ligt het riviertje er overigens vrij droog bij.
Water uit de politiek (1) “Can I have some more?” Oliver Twist keek beduusd naar de bestuurders van het weeshuis toen hij om een beetje meer pap vroeg. De bestuurders stonden perplex en reageerden verontwaardigd. Deze vergelijking is misschien wel op zijn plaats met de overleden koning Hoesssein in de rol van Oliver en de eveneens overleden Saddam Hoessein als het weeshuisbestuur.
Het grootste deel van het stroomgebied van Eufraat en Tigris ligt in Irak. In een nog niet zo lang verleden ‘schonk’ Saddam Hoessein Jordanië bijna 900 miljoen m3 uit deze rivieren. Vandaag de dag is er geen kuub van overgebleven en komt 89 % van het water van de Eufraat en ruim de helft van het water van de Tigris in Turkije uit. In 1990 kwam de bouw van de grootste Turkse dam gereed, de Ataturk-dam. |
De Jordaanse vallei en de Dode Zee Design and Content Copyright 2007 by Christoph Hormann |
|
How green is the Jordan Valley? Copyright by Pierre Arnaud Chouvy |
Toen het stuwmeer erachter vol zat, kwamen Syrië en Irak zonder water te zitten en dreigden met oorlog. Nu laat Turkije minimaal vijfhonderd kubieke meter per seconde door. Afhankelijk van onder meer de Iraakse wederopbouw krijgt Syrië straks veertig procent minder water en Irak tachtig procent. Oh ja, er is daar ook nog een probleempje met de Koerden. Met dank aan de kaarsrechte grenzen, weet u nog.
Water uit de politiek (2) Sinds het ontstaan van Israël zijn er om de zoveel tijd vredesonderhandelingen, sporadisch afgesloten met een vredesakkoord dat vervolgens net zo’n lange houdbaarheidstermijn heeft als de tijd tot kerstmis. Op de agenda van iedere vredesonderhandeling staat ‘water’ en dat komt onder meer door de Jordaan, de rivier waar Jordanië haar naam aan ontleend. De Jordaan is ruim driehonderd kilometer lang en loopt door vier landen.
De rivier, Hebreeuws voor Afdaling, eindigt in de Dode Zee en het water is eigenlijk voor Jordanië waardeloos door het hoge zoutgehalte. Daarom zette Jordanië haar geld op water uit de Yarmuk, een belangrijke zijrivier van de Jordaan die aan buurland Syrië grenst. |
En door de trubbels met de Turken wil Syrië ook graag water uit de Yarmuk.
Jordanië wil graag dammen plaatsen in de Yarmuk zodat het water opgeslagen en daarna verspreid kan worden. Dammen bouwen kost geld en ‘het westen’ wil pas bijdragen als alle omliggende landen akkoord zijn. Israël en Syrië zijn niet bepaald vriendjes van elkaar, zodat Syrië steeds minder water krijgt en Jordanië het kind van de rekening is: van de 400 miljoen m3 kan Jordanië 130 miljoen m3 aftappen. De rest stroomt ongebruikt weg in de Dode Zee.
Sinds de jaren zestig is er verder nog het Ghor-irrigatiekanaal. Water uit de Jordaan bereikt via dit kanaal de Jordaanvallei en bevoorraadt 80.000 voetbalvelden landbouwgrond. 90% van de productie wordt overigens geëxporteerd….
Water uit de grond
Meer dan de helft van het water pompt Jordanië uit de grond. Het grondwater komt uit ‘aquifers’, onderaardse waterhoudende grondlagen. Hier komt 90% van het Jordaanse drinkwater vandaan. Het zal je niet (meer) verbazen dat er in Jordanië meer opgepompt wordt dan er aan regen bijkomt. De Jordaanse regering twijfelt nog of ze ‘fossielwater’ gaat oppompen. Dit water is niet aanvulbaar en kost aardig wat om aan de oppervlakte te krijgen, aangezien het zo’n vijfhonderd meter diep zit.
En weer is gebleken hoe afhankelijk Jordanië is van de rest van de wereld. Water is schaars. Water is noodzakelijk. Stijgt de prijs te veel, dan zou er wel eens een volksopstand kunnen ontstaan. Het koningshuis moet dan weer zien hoe het uit de spagaat kan komen.
Met dank aan Tineke Louagie's scriptie 'De rol van water in het Israëlisch-Palestijns/Arabisch conflict en de Novib Landenreeks Jordanië van Roel Meijer
Naar deel 15 van de trip door 'Jordanië'
© Copyright by Ralf Dukker
