Vaticaanstad

We hadden mazzel toen we naar het Vaticaanse museum gingen. Stond er de vorige dagen nog een rij van bijna twee uur, nu konden we zo doorlopen. Er is zo'n vijf kilometer aan gangen in het museum en het duurt een kwartier voordat je bij het hoogtepunt bent, de Sixtijnse Kapel. Tijdens deze vijftien minuten kun je je goed voorstellen dat zich in Italië éénderde van alle kunstschatten in de wereld bevindt en dat binnen Italië Vaticaanstad de meeste schatten herbergt.

Vaticaanstad is overigens een zelfstandige staat. De kleinste ter wereld weliswaar (een halve vierkante kilometer) sinds Mussolini een teken van goede wil liet zien. Naast eigen munten en postzegels beschikt Vaticaanstad ook over een eigen radiozender. Heel populair in de ochtenduren is het radioprogramma van Broeder Louis Louis. Op vrijdagmiddag presenteert hij ook de Top 40 ('en voor de 1392e week op 1 Pater Noster in de live-uitvoering van de Franciscaner-monniken.') dat sporadisch onderbroken wordt door het pope-journaal ('de stoelgang van Zijne Heiligheid vond plaats om 9.41 uur. Houdt u ramen en deuren nog even gesloten.').

Gebruikelijke rij voor de ingang van Vaticaanse museum

Was Jonas nu links- of rechtsdragend?

Over de Sixtijnse Kapel kan ik kort zijn: het is overweldigend! Met open mond, gevolgd door een stijve nek, hebben we bijna een uur ademloos gekeken naar dit meesterwerk. Van de gids hoorden we dat niet het Vaticaan of de Italiaanse regering maar het Japanse bedrijfsleven de restauratie gesponsord heeft. Enige Japanse banken hadden geld over en zochten naar een goede besteding. Dat de keuze viel op de lestaulatie van Michelangelo's Sixtijnse Kapel had voolal te maken met het feit dat hier geen letter 'r' in voolkomt. En dat scheelt.

De werkelijkheid ligt wat kapitalistischer. De Japanners bedongen de filmrechten van de bijzonder geslaagde restauratie en verdienen daar nog steeds behoorlijk aan.

Naast de fresco's zijn er ook veel mozaïeken te vinden in het Vaticaan. De luchtvochtigheid is sowieso groter dan gemiddeld op de heilige heuvel, zeker als je zo'n koepel laat bouwen die ruim honderd meter hoog is. Pas als je enkele meters voor het mozaïek staat kun je de minuscule steentjes zien. Het idee voor de mozaïeken dateert uit de derde eeuw voor Christus en is afkomstig van de romein Mynistecchus.

Boven op de koepel van de Sint Pieter heb je een aardig (maar niet indrukwekkend) panoramisch uitzicht over het oude Rome. De Engelenburcht en de verbinding ervan met het Vaticaan, de passetto zijn mooi zichtbaar. Deze passetto is overigens een vluchtgang voor de paus als de grond onder het Vaticaan te heet onder zijn voeten wordt. Met de verrekijker kun je de verlichte bordjes goed zien. Het zijn rode bordjes waarin een zwart mannetje een rennende beweging maakt. Alleen is hier het mannetje getooid met een mijter en heeft hij een staf in zijn rechterhand.

Aan het einde van het jaar publiceert het Vaticaan een lijst met maatregelen die pleiten voor een soberder uitvoering van kerkdiensten. Geen gedans of geklap meer tijdens de mis maar back to basic. De lijst telt 37 verboden, waaronder het verbod om meisjes als misdienaar te laten opdraven.

Op zich een storm in een glas water, want het Vaticaan is immers ook tegen abortus, condooms ('AIDS, zegt u, wat is dat?', aldus de pauselijke woordvoerder) en homoseksualiteit (pauselijke woordvoerder: 'oh ja, da's die homoziekte').

Met naakt heeft het Vaticaan minder moeite, hoewel Michelangelo in tweede instantie tientallen lendendoeken moest schilderen over de afgebeelde naakte geslachtsdelen. Mocht het voortplantingsorgaan van de sterveling groter zijn dan dat van de Almachtige, dan kon hij zijn geloof in twijfel trekken en dat kan niet de bedoeling geweest zijn. Het compromis van Michelangelo om de Schepper er dan maar eentje te geven van veertig centimeter heeft het uiteindelijk ook niet gehaald. Vandaar de lendendoek(en).

Maar hoe is dat te plaatsen tegen die honderden geschilderde en/of gebeeldhouwde engeltjes. Deze snoezige knaapjes hebben bijna allemaal van die ingedaalde balzakjes, hetgeen voor de celibataire priester een helse beproeving moet zijn. Combineer je dit met de obelisken die overal in de stad geplaatst zijn en met Pinocchio wiens 'neus' alsmaar langer wordt, dan begrijp je waarom menig priester de verleiding niet kan weerstaan. De cirkel is hiermee rond en daarom moeten meisjes als misdienaar verboten worden.

In 1968 was er overigens heel even een progressieve paus. In zijn privé-archieven vonden archivarissen recent een concept-pauselijke decreet waarin hij, paus Johannes Paulus Gregorius Ringoüs, opriep om de toppen van de obelisken te voorzien van een fontein. Het project is echter nooit klaargekomen.

Meesterwerkje van Bernini van 3,5 meter